ผลกระทบจากสถานการณ์น้ำท่วม ต่อธุรกิจออนไลน์ มีอะไรบ้าง?

1 ระบบขนส่งล่าช้า ส่งผลต่อความเชื่อมั่นของลูกค้า

ธุรกิจ E-commerce จำเป็นต้องพึ่งพาระบบขนส่งในการนำสินค้าไปถึงมือลูกค้า เมื่อเกิดน้ำท่วม ถนนบางเส้นทางอาจไม่สามารถสัญจรได้ตามปกติ พนักงานขนส่งเดินทางลำบาก หรือศูนย์กระจายสินค้าบางแห่งต้องปรับการดำเนินงาน

ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น ได้แก่

• พัสดุจัดส่งล่าช้ากว่าระยะเวลาที่แจ้งไว้

• ลูกค้าสอบถามสถานะสินค้าและขอยกเลิกคำสั่งซื้อเพิ่มขึ้น

• ร้านค้าต้องรับภาระค่าจัดส่งซ้ำหรือค่าใช้จ่ายในการจัดการคืนสินค้า

• คะแนนรีวิวและความพึงพอใจของลูกค้าอาจลดลง หากไม่มีการสื่อสารที่ชัดเจน

โดยเฉพาะธุรกิจที่ขายสินค้าซึ่งลูกค้าต้องการใช้งานเร่งด่วน เช่น อาหารสด สินค้าสำหรับสัตว์เลี้ยง หรือสินค้าอุปโภคบริโภค การจัดส่งที่ไม่ตรงตามกำหนดอาจมีผลต่อการตัดสินใจซื้อในอนาคต

แนวทางรับมือ: ร้านค้าควรตรวจสอบประกาศจากบริษัทขนส่งอย่างสม่ำเสมอ แจ้งระยะเวลาจัดส่งตามสถานการณ์จริง และหลีกเลี่ยงการรับประกันวันส่งสินค้าที่ไม่สามารถควบคุมได้

2 กำลังซื้อของผู้บริโภคลดลง และพฤติกรรมการซื้อเปลี่ยนไป

เมื่อน้ำท่วมส่งผลกระทบต่อบ้าน ที่อยู่อาศัย และการทำงาน ผู้บริโภคจำนวนหนึ่งอาจต้องนำเงินไปใช้กับค่าใช้จ่ายจำเป็น เช่น อาหาร น้ำดื่ม การซ่อมแซมบ้าน และการเดินทาง

รายงานการประเมินเศรษฐกิจจากศูนย์พยากรณ์เศรษฐกิจและธุรกิจ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย ระบุว่า ในช่วงที่เกิดน้ำท่วม ผู้บริโภคมีแนวโน้มชะลอการซื้อสินค้าราคาสูง และหันไปใช้จ่ายกับอาหารและสิ่งจำเป็นมากขึ้น

ธุรกิจออนไลน์จึงอาจพบการเปลี่ยนแปลง เช่น

อย่างไรก็ตาม ผลกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเหมือนกันทุกธุรกิจ สินค้าบางกลุ่ม เช่น อุปกรณ์ทำความสะอาด เครื่องใช้จำเป็น และสินค้าป้องกันน้ำ อาจมีความต้องการเพิ่มขึ้นในช่วงเวลาดังกล่าว

ผู้ประกอบการจึงควรติดตามข้อมูลยอดขายจริงและความต้องการของลูกค้า แทนการใช้สมมติฐานว่าผู้บริโภคทุกกลุ่มจะหยุดซื้อสินค้าเหมือนกัน

3 ต้นทุนการดำเนินงานเพิ่มขึ้น

น้ำท่วมอาจทำให้ต้นทุนของธุรกิจออนไลน์เพิ่มขึ้นหลายด้าน ไม่ว่าจะเป็นต้นทุนขนส่ง ค่าบรรจุภัณฑ์ ค่าเช่าพื้นที่สำรอง หรือค่าใช้จ่ายในการปกป้องสินค้าและอุปกรณ์

สำหรับธุรกิจที่มีคลังสินค้าหรือสำนักงานอยู่ในพื้นที่เสี่ยง อาจต้องเสียค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมในการเคลื่อนย้ายสินค้า ซ่อมแซมอุปกรณ์ หรือหยุดดำเนินงานชั่วคราว

ขณะเดียวกัน ผู้ประกอบการที่มีพนักงานในพื้นที่น้ำท่วมอาจต้องปรับรูปแบบการทำงาน เช่น ทำงานจากบ้าน ลดเวลาทำงานหน้าร้าน หรือจัดทีมสำรองเพื่อให้ธุรกิจดำเนินต่อไปได้

สิ่งสำคัญคือการแยกต้นทุนที่เพิ่มขึ้นชั่วคราวออกจากต้นทุนปกติ เพื่อให้สามารถประเมินกำไรและกระแสเงินสดได้อย่างถูกต้อง

4 การยิงโฆษณาออนไลน์อาจไม่สร้างยอดขายตามเป้าหมาย

ธุรกิจที่ลงทุนโฆษณาผ่าน Google Ads, Facebook Ads, Instagram Ads หรือ TikTok Ads อาจพบว่ายอดขายและจำนวนคำสั่งซื้อเปลี่ยนแปลงไปในช่วงน้ำท่วม แม้ว่าจำนวนคนเห็นโฆษณาหรือจำนวนคลิกจะยังอยู่ในระดับใกล้เคียงกับช่วงปกติ

สาเหตุสำคัญคือการตัดสินใจซื้อของผู้บริโภคได้รับอิทธิพลจากสถานการณ์เศรษฐกิจ ความจำเป็นในการใช้จ่าย และความสามารถในการจัดส่งสินค้า

ตัวอย่างเช่น

• โฆษณามีคนคลิก แต่ลูกค้าไม่สั่งซื้อ เพราะยังไม่แน่ใจว่าจะได้รับสินค้าเมื่อใด

• มีผู้ทักแชตสอบถามจำนวนมาก แต่ปิดการขายได้น้อยลง

• ค่าโฆษณายังคงเกิดขึ้น แม้คำสั่งซื้อที่จัดส่งสำเร็จจะลดลง

• ยอดขายจากบางพื้นที่ลดลง ขณะที่พื้นที่อื่นยังมีความต้องการตามปกติ

ดังนั้น การประเมินผลโฆษณาในช่วงน้ำท่วมไม่ควรดูเพียงยอดคลิก (Clicks), การเข้าถึง (Reach) หรือจำนวนข้อความ (Messages) แต่ควรพิจารณาร่วมกับยอดขายจริงและความสามารถในการส่งมอบสินค้า

ตัวชี้วัดที่ควรติดตาม ได้แก่

ตัวอย่างเช่น หากร้านค้าใช้งบโฆษณา 30,000 บาท และสร้างยอดขายที่ติดตามได้ 90,000 บาท จะมี ROAS เท่ากับ 3 เท่า แต่หากยอดขายดังกล่าวมีคำสั่งซื้อที่ถูกยกเลิกหรือไม่สามารถจัดส่งได้ ธุรกิจต้องนำข้อมูลเหล่านั้นมาประกอบการประเมินผลด้วย

การปรับกลยุทธ์โฆษณาจึงควรทำจากข้อมูลยอดขายและสถานะการจัดส่งจริง ไม่ใช่การเพิ่มงบประมาณเพื่อชดเชยยอดขายที่ลดลงโดยอัตโนมัติ